TIJDSCHRIFT 'DE DRIJEHORNICKELS'
Cultuurhistorisch tijdschrift voor Nuenen, Gerwen en Nederwetten
                

Het tijdschrift de Drijehornickels bevat uiteenlopende artikelen over bijvoorbeeld demografie, monumenten, (volks)cultuur, genealogie en archeologische opgravingen, alle met betrekking tot het culturele erfgoed en de geschiedenis van Nuenen, Gerwen en Nederwetten. Het blad is momenteel aan zijn 20e jaargang bezig en er zijn inmiddels meer dan 200 artikelen gepubliceerd.

De bijdragen zijn veelal van eigen leden die op deze wijze het resultaat van bijvoorbeeld een eigen onderzoek, een studie of een wetenswaardige historische gebeurtenis, opgediept uit een oud document, kunnen publiceren.
Maar het blad is ook een platform voor niet-leden, zowel professionelen als amateurs, die op cultuur-historisch gebied een interessant onderwerp hebben. Vanzelfsprekend moet het artikel passen binnen de doelstelling van de vereniging.

Het blad verschijnt, behoudens overmacht, driemaal per jaar in het voorjaar, herfst en de winter.
De redactie stelt een actieve bijdrage van de leden zeer op prijs. Minder ervaren schrijvers en onderzoekers kunnen altijd om hulp van redactieleden vragen. Ook bijdragen van niet-leden worden zeer gewaardeerd. Kopij - bij voorkeur in MS Word - als bijlage per e-mail aan te leveren bij:
redactielid Bob de Smit of redactielid John Parmentier

Het blad wordt gratis bezorgd bij de leden. Bent u geen lid (jammer) maar wel in een beschreven
onderwerp geïnteresseerd, dan kunt u zo lang de voorraad strekt een los nummer verkrijgen
voor € 2,50 in de heemkamer.
Niet leden kunnen zich ook op ons tijdschrift abonneren. Zij betalen € 12,50 per jaar en dit is inclusief de verzendkosten. 

Inhoud van de drie laatst verschenen nummers:

Jaargang 21 - nummer 1 - maart 2012

TOT OP DE BODEM UITGEZOCHT

Deel 1: een archeologische opgraving op de luistruik
door Hans Korpershoek en Jacques Gerritse 

Op 8 oktober 2009 ging de bouw van woningen op de voormalige voetbalvelden van sportpark De Luistruik van start. Voorafgaand aan de bouwactiviteiten werd een wettelijk verplicht archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het resultaat van dit onderzoek is vastgelegd in enkele rapporten waarin de ontdekte sporen van landgebruik en gevonden objecten tot in de kleinste details zijn vermeld. Het blijkt dat dit kleine stukje grondgebied van Nuenen duizenden jaren geleden al in gebruik was voor wat nu zouden noemen ‘wonen en werken’.

In dit eerste deel van het artikel worden de belangrijkste resultaten uit de onderzoeksrapporten beschreven. Omdat sinds enkele jaren als gevolg van nieuwe wetgeving er strikte voorwaarden en regels gelden voor archeologisch onderzoek, wordt tevens ingegaan op de huidige eisen en onderzoeksmethodiek. In het volgende nummer van De Drijehornickels worden enkele bijzondere voorwerpen die bij het archeologisch onderzoek zijn aangetroffen, nader beschreven. 

"NUENEN - HET GEDICHT VAN MIJN LEVEN”
door dr. J. van den Bergh Van Eysinga-Elias

Bewerking van een artikel over de Nuenense jaren (1910-1916) van Bart de Ligt door Roland van Pareren 

In De Drijehornickels van december 2011 verscheen een tweetal artikelen over de Nuenense dominee en vredesactivist Bart de Ligt. In het ene artikel werd ingegaan op de straatnaamgeving en het andere artikel handelde over ‘de vergeten dominee uit Nuenen’.
Toen Bart de Ligt in zijn in 1925 verschenen boek ‘Kerk, Cultuur en Samenleving, tien jaren strijd’ terugblikte op zijn jaren als dominee in Nuenen omschreef hij zijn oude standplaats als “Nuenen – het gedicht van mijn leven”. Tijdens zijn verblijf in Nuenen werd hij de huisvriend van het echtpaar Van den Berg van Eysinga-Elias, collega’s dominee in Helmond. In het in 1939, een jaar na zijn dood, verschenen gedenkboek ‘Bart de Ligt 1883-1938’  schrijft mevrouw Van den Berg van Eysinga-Elias  een hoofdstuk gewijd aan Nuenen (‘Nunen’).

Roland van Pareren herschreef haar bijdrage in een wat meer eigentijdse versie en legt het accent met name op het Nuenen van Bart de Ligt tussen 1910 en 1916. De diepgaande passages over de inhoud van de preken van De Ligt zijn daarom achterwege gebleven.

 
GIJ MOET AL WAT SOETJENS DOEN
Nuenense schoolmeester in herberg met messen bedreigd
door Joop Glasbergen

NU EN EN... NIET MEER
Waterput Het Hoekje
door Roland van Pareren

Jaargang 20 - nummer 3 - december 2011

VINCENT VAN GOGH IN DE BEEKSTRAAT
door Louis Bressers 

Over Vincent van Gogh zijn hele bibliotheken volgeschreven en wie nu zijn naam googelt heeft 2.710.000 hits en 910.000 afbeeldingen. Wat valt er nog over zijn werk te melden wat we niet al wisten?

Ook zijn Nuenense periode is ruimschoots beschreven. Maar wie zoekt naar duidelijk aanwijsbare plaatsen die hij geschilderd heeft, vindt niet veel. Natuurlijk, overbekend zijn de watermolens, zijn ouderlijke woning op de Berg, het Populierenlaantje op de Broekdijk en de talloze afbeeldingen van de oude kerktoren. En we weten ook waar de aardappeleters geschilderd zijn.

Het Vincentre helpt ons verder met informatiezuilen op zekere plaatsen. Maar er blijven veel schilderijen over waarop huizen en hutten staan die nu verdwenen zijn en daardoor moeilijk of niet meer te traceren. Helaas heeft Van Gogh nooit vermeld wie en waar in Nuenen hij getekend en geschilderd heeft.

In mijn boek Beekstraat Nuenen heb ik een aantal van zijn schilderijen in de Beekstraat gelokaliseerd. De redactie van De Drijehornickels heeft mij gevraagd om deze bevindingen hier nog eens in het kort weer te geven.

TWEE STRATEN HAALDEN NUENENSE DOMINEE UIT DE VERGETELHEID
Een persoonlijk relaas over de straatnaamgeving rond Bart de Ligt
door Roland van Pareren 

Het is honderd jaar geleden dat in Nuenen dominee Bart de Ligt (1883 – 1938) actief was. In Nederland zijn (slechts) twee straten genoemd naar Bart de Ligt: In Nuenen en in Amsterdam. Nuenen had de primeur, in 1985. Amsterdam volgde vier jaar later. 

BART DE LIGT
Een vergeten dominee uit Nuenen
door Sjoerd de Vrij  

Het dorp Nuenen is vooral door twee inwoners - zij bleven overigens niet zo lang ingeschreven - internationaal bekend geworden: Vincent van Gogh, de schilder, en Bart de Ligt, de maatschappelijk geëngageerde dominee. Vanzelfsprekend heeft Van Gogh ongewild verreweg de belangrijkste bijdrage geleverd in de bekendheid over de wereld van het Brabantse dorp. Misschien mag men zonder overdrijving wel zeggen in de onsterfelijkheid ervan.

Alhoewel Bart de Ligt, die het ambt van predikant vijf jaar lang uitoefende, in Nuenen zelf nauwelijks enige zichtbare sporen heeft nagelaten - men kent hem daar zelfs niet meer - zal zijn naam m.i. eens toch weer met grote erkentelijkheid worden genoemd zodra de huidige maatschappelijke ontwikkeling de kloof zal hebben overbrugd die er ligt tussen zijn ver vooruitziende visie en de huidige werkelijkheid. Ik ben ervan overtuigd dat men De Ligt zal herontdekken en er verbaasd over zal staan dat het roepen in de woestijn van ongeïnteresseerdheid en onverschilligheid zo vele jaren heeft moeten duren. Wat dat betreft had Van Gogh alles mee. Die verkondigde uiteindelijk niets abstracts. Bovendien viel er over de schilder een dramatisch levensverhaal te vertellen, dat zijn weg wist te vinden naar de harten van miljoenen mensen.

NU EN EN … NIET MEER
Geldropsche Dijk via Oude Dijk weer Geldropsedijk
door Roland van Pareren

LIEF EN LEED IN DE BEEKSTRAAT (5)
Boerenleven in Nuenen rond 1900
door Miet Sanders-Coolen 

Miet Coolen, geboren te Nuenen in 1909, getrouwd met Frans Sanders in 1941 en overleden te Bakel in 2005, heeft in een aantal verhalen over het leven in en rond de Beekstraat uit haar jeugd verteld. Die verhalen zijn opgetekend door Henny Moll. In deze laatste aflevering vertelt Miet over hun gezinsleven. 

LUCHTOORLOG BOVEN NUENEN III
Wettenseind of Wellenseind
door Foppe de Lang 

Gezien het aantal reacties op mijn eerdere artikelen in De Drijehornickels volgt hier een rectificatie met aanvullende informatie.

Jaargang 20 - nummer 2 - september 2011

Nuenen, het begin van de Tweede Wereldoorlog
Nuenense militairen uit die eerste periode
door Foppe de Lang

De Duitse inval van 10 mei 1940 betekende voor Nederland het begin van de Tweede Wereldoorlog. Bij de verdediging van ons land tegen de Duitse troepen waren vele uit Nuenen afkomstige militairen betrokken. Van zeven militairen weten we hoe het hun verging in die eerste periode van de oorlog. Drie van hen sneuvelden, één van hen raakte gewond en twee werden krijgsgevangen gemaakt. De zevende werd als vermist opgegeven maar dook kort daarna op in Engeland en nam uiteindelijk deel aan de bevrijding van het vaste land van Europa. De namen van de drie gesneuvelde militairen komen voor op het op 25 september 2009 onthulde oorlogsmonument gelegen op de hoek Parkstraat Europalaan.

Lief en leed in de Beekstraat (4)
Boerenleven in Nuenen rond 1900
door Miet Sanders-Coolen

Miet Coolen, geboren te Nuenen in 1909, getrouwd met Frans Sanders in 1941 en overleden te Bakel in 2005, heeft in een aantal verhalen over het leven in en rond de Beekstraat uit haar jeugd verteld. Die verhalen zijn opgetekend door Henny Moll. In dit nummer vertelt Miet over de vier jaargetijden.

Nu en en ... niet meer
Handwijzer ANWB
door Roland van Pareren

Voor de ploeg gespannen (3)
door Joop Glasbergen

Wat vooraf ging.
Omdat hij zijn vrouw geslagen heeft, is Marten Bex, een boer in Opwetten, door een groep jongemannen als straf voor zijn ploeg gespannen en gedwongen een deel van de weg om te ploegen. Deze vorm van eigenrichting is door de Staten-Generaal verboden. Als het slachtoffer zich beklaagt, krijgt de Schepenbank van Nuenen-Gerwen van hogerhand opdracht getuigenverklaringen op te nemen.

Arm, arm Eindhoven
Kroniek van vijf eeuwen armoede en armoedebestrijding in de stad Eindhoven en de voormalige randdorpen. Door Jan van Schagen.
boekbespreking door Rob Verhallen

Vorig jaar verscheen het boek Arm, arm Eindhoven van de hand van de Nuenense journalist Jan van Schagen. Dit boek vult een leemte in de Eindhovense geschiedschrijving. Er bestond namelijk nog geen historisch overzichtswerk over armoede en armoedebestrijding in deze Brabantse stad. Er zijn wel enkele uitgaven verschenen die over deelgebieden van dit onderwerp gaan, of die armoede(bestrijding)  in een bepaalde periode behandelen, maar een totaalbeeld hadden we nog niet. En dat was een groot gemis. Armoede is namelijk niet alleen een economisch onderwerp. Bovendien, maar dat is vooral mijn eigen mening, is kennis van armoedebestrijding van groot belang omdat de wijze waarop een samenleving met zijn minder vermogende burgers omgaat veel zegt over het beschavingsniveau ervan. Wat dat betreft is het momenteel slecht gesteld met ons landje...

Julius Civilis
Een les in vaderlandse geschiedenis
door Joop Glasbergen