WAT IS HEEMKUNDE?

Kort gezegd is heemkunde de studie en de daaruit voortgekomen kennis van de leefomgeving. Deze wel erg beknopte omschrijving vergt toelichting om precies te weten wat heemkunde inhoudt.

De studie richt zich altijd op een leefgebied waar men speciaal interesse voor heeft en dat is meestal de eigen woon- of leefomgeving. Heemkunde wordt voornamelijk door amateurs beoefend, maar het is ook een deel van het vakgebied van professionele wetenschappers zoals archeologen, volkskundigen en historici. Men kan heemkunde individueel beoefenen, maar ook in verenigingsverband, bijvoorbeeld via een heemkundekring. Onze vereniging, heemkundekring De Drijehornick, richt zich op de dorpen Nuenen, Gerwen en Nederwetten

Strikt genomen omvat de studie zowel de natuur als de cultuur van een gebied. In de praktijk wordt de studie van de natuur echter overgelaten aan anderen die de flora en de fauna bestuderen. Heemkunde in deze opvatting, en dat is in ieder geval zo bij onze vereniging, richt zich op de cultuur, dus in feite alles waar de mens bij betrokken is (geweest). Zo komen we eigenlijk tot de kern van waar het om draait en dat is ons culturele erfgoed.

Ons culturele erfgoed gaat terug tot de vroegste tijd dat er in ons gebied mensen woonden, zeg maar de prehistorie. Maar alles wat er bij wijze van spreken gisteren was of gebeurde, kunnen wij ook daartoe rekenen. Dit culturele erfgoed is dus per definitie heel omvangrijk en de gebieden die bestudeerd kunnen worden derhalve ook. Het culturele erfgoed omvat zowel materiële als immateriële zaken.
Voorbeelden van de eerste categorie zijn:

- sporen en resten van inmiddels verdwenen menselijke activiteiten, bijvoorbeeld van jacht en bewoning
- door mensen gemaakte, (nog) aanwezige objecten, zoals gebouwen en waterwerken
- documenten, bijvoorbeeld wettelijke geschriften bewaard in archieven
- kunstvoorwerpen, zoals beelden, schilderijen en boeken

Het immateriële erfgoed is te vinden in bijvoorbeeld volksgebruiken, religie en de taal als dialect.